Oppmerksamt nærvere

Noko som eg har lagt merke til er nytt i tida, og då spesielt innanfor psykiatrien, er konseptet Mindfulness - oversett på norsk til oppmerksamt nærvere. Omgrepet stammar frå buddhismen, og går i grove trekk ut på det å vere fullstendig tilstade i her og no med tankar og sansar. Målet er å oppnå indre fred så vel som å verte kjent med seg sjølv, og såleis gje slepp på stress og uro.

Grunnen til at eg vart oppmerksam - nærverande oppmerksam, faktisk - på dette igjen no heilt nyleg, var at eg kom over ein artikkel om emnet i natt då eg sat og døsa inne på vaktrommet på jobb mens eg venta på at det skulle verte midnatt så eg kunne ta runda mi. Norsk Ukeblad skreiv om ein ung psykolog som no er aktuell med ei bok om nettopp dette, som har fått tittelen Lev livet nå - mindfulness i hverdagen (den skal eg lese, og det burde du òg gjere). Ho snakkar om kordan spesielt vi i Vesten stressar rundt med absolutt alt, og at vi nesten alltid er ein annan stad i tankane enn der vi faktisk er. Ho påpeikar dessutan at grunnen til det meste av stresset i svært mange tilfelle er tanken på stress - ikkje nødvendigvis sjølve stresset, noko som kanskje er ei forklaring på kvifor vi som lev i velstand, overflod og tryggleik i forhold til resten av verda - med andre ord; at vi er dei som burde ha vore lukkelegast - er dei som sprenger statistikken når dei gjeld psykiske lidingar.

Eg kjende meg veldig truffen. Det er ikkje så lenge sidan alt handla om at tida skulle gå, at timane måtte forte seg og renne natta i møte, sånn at eg berre kunne gå og legge meg. For å stå opp til ein ny dag med - vel, ingenting. Tida måtte gå, mot det som eg ville men ikkje ville. Og tida måtte ikkje gå, for eg ville ikkje vere med. Og berre dét og dét skjedde, ville eg verte lukkeleg, då kunne eg byrje å leve. Mykje av det jaget heng framleis igjen - heldigvis ikkje på langt nær så gale som det var. Men eg saknar likevel det som var først; barnet sitt klokkelause tilvære og dagar med leik, blåbærplukking, aking og alt det som barn gjer utan å ofre timar og kvarter ein tanke.

Fleire enn éin gong den siste tida - dei siste vekene, månadane og åra - har eg ønska at eg var innehavar av ein slags knapp som ved å trykke på den gjorde at eg slutta å ha tankane mine i framtida heile tida; at eg kunne få sleppe å bekymre meg over ting som "skal skje" (kva veit eg om det?) om eitt, to, ti og tretti år. I tankane mine har eg allereie gjennomgått - det vil seie: Førestilt meg. Nesten utan unntak blir ting aldri slik eg hadde trudd eller frykta, men det gløymer tankane mine så ofte - studieeksamenar, kjærleikssorg, graviditetar, tidsklemme, oppseding av tenåringar, tretti- førti- og femtiårskrise, overgangsalder, pensjonisttilvære, og så vidare og så vidare. Eg må nesten le (det gjorde legen min).

Og i går, då eg las om vårt vestlege stress, stressrelaterte lidingar, om å ikkje ha kontakt med seg sjølv på grunn av det hersens stresset; om dagen sitt samfunn der alt skal gå så raskt, om å gløyme å vere her og no, tenkte eg at eg vil prøve å gjere noko med det - akkurat der og då. Så eg sette meg ned i nattevaktsofaen med bladet i handa og tenkte at no skal eg prøve å vere tilstade i nuet med kropp og sinn.

Klokka er fem over halv tolv. Det er den 19. juli 2009. Eg er nitten, ikkje tjue eller trettiåtte. Eg fyller tjue om ti dagar, men det er ikkje her og no. Tre klokkar tikkar sin eigen melodi i stilla. Eg har ei pute bak ryggen og eplesmak i munnen. Pusten min går ikkje djupt ned i magen, men i litt kortare drag. Eg kjenner meg litt trøtt. Ansiktsmusklane slepp det strame grepet i ansiktet når eg byrjar å tenkje over det og let dei gje slepp.

Så langt gjekk det bra. Men nesten umiddelbart byrja eg å tenkje over at den artikkelen var så bra at eg var nøydd til å låne bladet med meg heim og kopiere den i MORGON, og så kunne eg levere det tilbake når eg skal på jobb på TIRSDAG. Dessutan burde eg skrive eit blogginnlegg om den. Og når eg først var inne på framtida sine dagar i tankane, fekk eg eit mentalt bilete av planleggaren min i hovudet, som låg i veska ved sidan av meg (planleggaren altså, ikkje hovudet), og kom på alle avtalar og planar eg måtte skrive ned/forandre på som eg enno ikkje hadde gjort. Og timelistene! Dei hadde eg jo ikkje skrive på enno. Skulle eg gjere det no, før eg måtte ta runda, eller skulle eg vente til etter MIDNATT? Eg må jo gjere det snarast, tenkte eg, for visst eg ikkje gjer det skikkeleg, får eg ikkje den løna eg skal ha i AUGUST, og då har eg kanskje ikkje nok til husleige og depositum, og kva med... STOPP!

Klokka er fem over halv tolv. Det er den 19. juli 2009. Eg er nitten...

Det er kjempevanskeleg! Verkeleg ei utfordring. Men òg verkeleg verdt det, skal vi tru den unge forfattaren og psykologen Rebekka Th. Egeland. For gevinsten kjem - når ein så smått byrjar å klare legge av seg stress og skulle-burde-måtte-tankar; samt når ein vågar akseptere angst og uro som ein del av livet utan å få panikk, men berre erkjenne at det er der, i tillegg til å observere vonde tankar utan å verken trykke dei ned i underbevisstheita eller møte dei med ei dømmande haldning. Den kjem i form av at ein då kjenner seg sjølv, er mindre sårbar for stresstriggande kritikk og konkurranse, i tillegg til at ein vel sjølv korleis ein vil handtere i sitt indre det som skjer i det ytre liv.

Livet er i konstant endring, men eg er heile tida June og har kontakt med noko stabilt inni meg (affirmasjon frå boka).
 
Akkurat no sit eg med føtene halvvegs i kors med dataen i fangen og skriv eit blogginnlegg om å vere oppmerksamt til stade her og no. Den høgre handa mi er litt klissete etter nektarina eg et, som er litt sur og litt søt - men veldig god. Katten ligg og søv ved sida av stolen der eg sit, dataen lagar putrelydar og bilane fresar forbi i vatnpyttane utanfor glaset til venste for meg. Eg veit ikkje kva klokka er.

Korleis ser din augeblink ut?